Blog Tuudi.net

Mam w ręce, a raczej na stole nowy Ślabikórz. Zacznę od tego, iż książka na pewno nie jest podręcznikiem do nauki godki śląskiej, jak może sugerować tytuł. Owszem, znajdują się w niej zwroty czy słówka przetłumaczone na język polski, lecz mają one bardziej charakter informacyjny niż edukacyjny .Autor w przedmowie stwierdza: „Muzealne „Lekcyje slōnskiej gŏdki nie były kursem języka ślaskiego„. Sama książka to spisane i uaktualnione cztery z sześciu prelekcji wygłoszonych w Muzeum Śląskim w ramach cyklu „O Śląsku, po ślōnsku. Lekcyje ślōnskiej gŏdki”.

Książeczka ta podejmuje głownie tematykę językoznawczą – od etymologii po budowę zdań. W pierwszym rozdziale „Między gwarą a językiem, czyli chaja skuli godki” autor definiuje pojęcia „język”, „dialekt” oraz „gwara” w kontekście historycznym, a także wskazuje na znaczące różnice pomiędzy nimi.

Najciekawszy moim zdaniem jest rozdział drugi „Lekcyjŏ piyrszŏ – Ukiołzdnōńć idzie rŏz dwa.” Dotyczy on pułapek i nieporozumień językowych, jakie mogą wyniknąć na linii Ślązacy – Polacy.

- Ta Hilda mŏ piykno cerã.
- Gdzie Ty widzisz tę piękną cerę. Przecież ma całą twarz w pryszczach.

W tym przypadku, rozmówcy nie chodziło o walory estetyczne Hildy, ale o jej córkę. Bo w godce śląśkiej piykno cerã to po prostu piękna córka . W rozdziale autor dodał także mały słowniczek słów, które mogą rodzić nieporozumienia. Pod koniec kilka stron poświęcone jest śląskiej fleksji. Dowiemy się, że w śląskiej składni charakterystyczna jest reduplikacja dopełnienia, która powszechna jest w językach bałkańskich.

Lekcyjŏ drugŏ – ślōnzoki niy pingwiny. W tym rozdziale dowiemy się, że godka śląsko jest tak bardzo zróżnicowana, że problemy porozumiewawcze mogą wystąpić także na linii Ślązak – Ślązak. Wedle mapki zamieszczonej na końcu Ślabikorza, w okolicach Mikołowa na sukienkę powinno się mówić kecka, a nie kiecka. W moim mieście nie spotkałem dotąd osoby, która mówiłaby kecka.

Niemniej, zarysy z kolejnych mapek są poprawne: jak najbardziej mówi się u mnie gymba a nie gamba, ida a nie idym, idam albo ciepnōńć a nie ciepnyć.

Lekcyjŏ trzeciŏ – jak to wszyjsko naszkryflać? Kto z Was wie, że pierwsze zapisane śląskie słowa pochodzą z 845 roku? Albo pierwszą pracą naukową o śląskiej mowie jest praca Christiana Meissera z 1705 roku? Ja nie wiedziałem, ale się już dowiedziałem – z tego rozdziału.

Lekcyjŏ sztwortŏ – etymologijŏ i inksze fizymatynta. W tym rozdziale autor skupił się na pochodzeniu języka. Nie tylko śląskiego. Same mądre słowa – muszę przeczytać raz jeszcze aby wszystko mniej więcej ogarnąć.

Dodatek ŏ guliku jest generalnie świetny. Tak na prawdę to nie wiadomo, skąd wzięło się słowo gulik czyli po polsku – studzienka kanalizacyjna. Wstyd się przyznać, ale przez długi okres czasu myślałem, że gulik to normalne polskie słowo… Dopiero niedawno szukając jakieś informacji o guliku, uświadomiłem sobie, że to powinienem raczej ten przedmiot nazwać studzienką kanalizacyjną.

Nie wspomnę nawet słowie warzecha. Z moich obserwacji wynika, iż mieszkańcy Śląska nie znają w ogóle słowa warząchew (pl) a na określenie drewnianej łyżki kuchennej używają tylko i wyłącznie słowa warzecha.

Slabikorz, jak już wspomniałem na początku nie jest podręcznikiem do nauki godki śląskiej. Wypełnia za to pewną lukę, jaka powstała w dyskusji o godce śląskiej. W prosty i przystępny sposób wyjaśnia pochodzenie języka, różnice w mowie w poszczególnych częściach regionu. Uważam, iż każdy kto nawet w minimalnym stopniu posługuje się godką śląską powinien przeczytać nowy Ślabikorz. Do goroli natomiast, książka ta może być pewnego rodzaju ciekawostką :)

• Ślabikorza najłatwiej i najszybciej możecie kupić w sklepie internetowym SilesiaProgress.com za 25 złotych. Serdecznie polecam :)

[Pokaż jako prezentację]

[View with PicLens]

Podobne wpisy:


• Ślabikórz niy dló bajtli
• Jadwiga Chmielowska, czyli prawda jedyna słuszna
• A na Śląsku...
• Tuudi w radiu Egida. Nagranie.