Język śląski – argumenty naukowe przemawiające za uznaniem za język regionalny

"Po wielu latach dyskusji i wielu przemyśleniach uważam, że w obecnych uwarunkowaniach cywilizacyjnych i społecznych nie da się powstrzymać śląskiego ruchu językowego i nie należy tego czynić. Musimy też przyjąć, że mamy do czynienia ze zjawiskiem wyłaniania się pokrewnego polszczyźnie języka zachodniosłowiańskiego." - Prof. dr hab. Bogusław Wyderka

-

Język śląski jest mową używaną przez rdzennych mieszkańców Górnego Śląska. W klasyfikacji genetycznej język śląski uznawany jest za język słowiański, którego słownictwo czerpało zapożyczenia z języka polskiego, niemieckiego, czeskiego i słowackiego. Obecnie mowa śląska ma nieustalony status prawny na terenie Polski. Kilkukrotnie podejmowane były próby uznania śląszczyzny za język regionalny – niestety bezskutecznie. Warto zaznaczyć, że w spisie powszechnym z 2011 roku 529,4 tys. osób zadeklarowało, iż język śląski jest przez nich używany w codziennych kontaktach domowych.

W poniższym artykule zebrałem naukowe argumenty przemawiające za:
– koniecznością kodyfikacji języka śląskiego
– uznaniem za język regionalny
– powstawaniem śląskiego, jako nowego języka słowiańskiego

język śląski
Język śląski – dlaczego powinien być uznany za język regionalny?

Dla ułatwienia tabelę podzieliłem na kilka części: autora | tytuł pracy | wybrany przeze mnie cytat, który w moim odczuciu najlepiej oddaje charakter pracy | link do pobrania całości.

Liczę, że poniższy zbiór uczyni dyskusję wokół języka śląskiego bardziej merytoryczną. Pamiętajcie także o innym zbiorze prac, który dostępny jest na portalu: Naukowe i dyplomowe prace o Górnym Śląsku.

Znasz inną pracę, którą warto dodać do poniższego spisu? Wyślij publikację na adres tuudi@tuudi.net.

AUTORTYTUŁPrzewodni CYTATLINK DO POBRANIA
prof. dr hab. Bogusław WyderkaO standaryzacji języka śląskiego"Standaryzacja języka śląskiego jest procesem otwartym."POBIERZ
prof. dr hab. Jolanta TamborStatus języka a wola ludu i kodyfikacja : przypadek śląski"Zważywszy jednak na wskazane wcześniej korzyści z posiadania przez grupę języka, nie ma powodu, by mowy Ślązaków za język regionalny nie uznać."POBIERZ
dr Artur CzesakKompetencje tłumaczy na język śląski
"Na wstępie należy zauważyć, że niełatwo jest mówić nawet o samej
kompetencji językowej w obrębie śląszczyzny, ponieważ jest ona językiem in statu nascendi."
POBIERZ
prof. dr hab. Bogusław WyderkaOpinia o poselskim projekcie Ustawy o zmianie ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym, a także niektórych innych ustaw "Po wielu latach dyskusji i wielu przemyśleniach uważam, że w obecnych uwarunkowaniach cywilizacyjnych i społecznych nie da się powstrzymać śląskiego ruchu językowego i nie należy tego czynić. Musimy też przyjąć, że mamy do czynienia ze zjawiskiem wyłaniania się pokrewnego polszczyźnie języka zachodniosłowiańskiego."POBIERZ
prof. dr hab. Marek S. Szczepański Opinia do poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym, a także niektórych innych ustaw (druk nr 3835)
"W tym miejscu można przyjąć, że język śląski spełnia kryteria definicji języka regionalnego podane w Europejskiej Karcie Języków Regionalnych lub Mniejszościowych ."POBIERZ
prof. dr hab. Jolanta TamborOpinia merytoryczna na temat poselskiego projektu ustawy o zmianie Ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym, a także niektórych innych ustaw"Status języka mniejszościowego oraz status języka regionalnego jest w dzisiejszym świecie wyłącznie kwestią prawno-polityczną."POBIERZ
dr hab., prof. AGH Maria Szmeja Opinia o zmianie Ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym, a także niektórych innych ustaw.
"Wydaje mi się, że uznanie języka śląskiego (języków śląskich) za język regionalny ma kolosalne znaczenie dla pozytywnego nastawienia ludzi żyjących na Śląsku."POBIERZ
dr hab., prof UŚ Małgorzata MyśliwiecŚlōnskŏ godka – przaśny folklor czy język regionalny?"Za uznaniem mowy śląskiej za język regionalny przemawia nie tylko fakt społecznego oczekiwania, ale także znaczny stopień zaawansowania prac nad kodyfikacją ślōnskiej godki i powstawania kolejnych dzieł tzw. kultury wysokiej."POBIERZ
dr Artur CzesakGóralski i śląski - mikrojęzyki literackie in statu nascendi?"Wydaje się, że omawiane systemy językowe, ciągle poszerzając zakres swego występowania, spełniają już kryteria, by nazwać je mikrojęzykami literackimi w rozumieniu A. Duliczenki."POBIERZ
dr Artur CzesakMowa Górnoślązaków - nowe otwarcie?"Dialektolodzy polscy i językoznawcy poloniści nadal gotowi są wieść spory o status kaszubszczyzny i skłaniać się ku uznawaniu jej za dialekt „polski” bądź „spolonizowany”, a tymczasem polityczna decyzja Sejmu i uznanie „języka ka­szubskiego” za język regionalny przyszły w pewnym sensie znienacka i zmieniły sytuację prawną. Od tego momentu na przykład raporty statystyczne zaliczają kaszubski do ogólnej kategorii języków „niepolskich”, mimo że brzmi to zaskakująco."POBIERZ
dr hab. Henryk JaroszewiczJęzyk śląski – po co, jaki i dla kogo?"Ukonstytuowanie się języka śląskiego to konieczna, nie dająca się pominąć składowa część procesu budzenia się śląskiej, regionalnej tożsamości. Tak jak Język śląski potrzebuje Ślązaków, tak Ślązacy potrzebują języka śląskiego."POBIERZ
dr hab. Tomasz KamusellaCzy śląszczyzna jest językiem?
"Śląszczyzna jak najbardziej jest predestynowana do tego aby zostać uznana za język etniczny (lub chociażby regionalny) chroniony przez prawodawstwo Polski i Rady Europy."POBIERZ
dr hab., prof UAM Tomasz WicherkiewiczOpinia w kwestii poselskiej inicjatywy ustawodawczej o nadanie śląskiemu statusu języka regionalnego"W świetle przedstawionych powyżej faktów, nie ma przeciwwskazań, by śląski uznany został – w myśl postanowień polskiego i międzynarodowego ustawodawstwa – za drugi, obok kaszubskiego, język regionalny w Rzeczypospolitej Polskiej."POBIERZ
Juan LajoOpinia w kwestii języka śląskiego"Ze studiów moich wypływa wniosek, że śląski jest odrębnym językiem słowiańskim (lechickim), który zajmuje pozycję między językiem polskim i czeskim, a przy tym ma pewne cechy obce obu tym językom."POBIERZ
dr hab. Henryk JaroszewiczCzy można mówić o istnieniu śląskiego języka literackiego?"Konkluzją niniejszej pracy musi być stwierdzenie, że formułowane przed dekadą tezy polskich naukowców dowodzące niemożności wykształcenia się literackiej odmiany śląszczyzny straciły swoją aktualność. (…) Wszystko to pozwala postawić tezę, że w drugiej dekadzie XXI w. doszło do wykształcenia się śląskiego języka literackiego."POBIERZ
dr hab. Henryk JaroszewiczRozwój języka Górnoślązaków w XXI w. "Nie ulega wątpliwości, że czynnikiem, który mógłby pozwolić na podtrzymanie takiego tempa rozwoju języka śląskiego, byłoby oficjalne podniesienie tego kodu w Polsce do rangi języka regionalnego."POBIERZ
dr hab. Henryk JaroszewiczWspółczesny rozwój etnolektu śląskiego na tle językowych procesów emancypacyjnych w Europie
"(...) Można stwierdzić, że proces emancypacji śląszczyzny to problem badawczy, którego polonistyka — i szerzej slawistyka — nie może ignorować."POBIERZ
dr hab. Sławomir Łodziński Opinia na temat projektu ustawy o zmianie ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz języku regionalnym, a także niektórych innych ustaw (Druk Sejmowy nr 567)>"Etnolekt śląski” stał się już na tyle ważnym „faktem” społecznym, że nie może być niedostrzegany i ignorowany przez państwo. Można to uczynić poprzez ostrożny proces uznawania go za język regionalny."<POBIERZ
dr hab., prof. UO Anna Śliz
Opinia o projekcie ustawy o zmianie ustawy o mniejszościach narodowych
i etnicznych oraz o języku regionalnym, a także niektórych innych ustaw
druk nr 2699
"Tak więc zarówno w sensie obowiązującej w Polsce ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz języku regionalnym, jak i w oparciu o naukowe definicje mniejszości etnicznych, społeczność Śląska wpisuje się w warunki sprzyjające uznaniu jej za mniejszość etniczną."POBIERZ

Znasz inną pracę, którą warto dodać do poniższego spisu? Wyślij publikację na adres tuudi@tuudi.net.

1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (8 votes, average: 5,00 out of 5)
Loading...
Łukasz Tudzierzhttps://tuudi.net
Ślązak, felietonista, taternik. Od 2006 roku opisuję i komentuję Górny Śląsk. Mieszkam w Katowicach, pochodzę z Łazisk Górnych. Kocham Śląsk.

6 KOMENTARZE

  1. Slonsko godka kwitnie na płaszczyźnie naukowej i literackiej jednak wydaje się powoli zamierać w użyciu codziennym. Nadanie jej statusu języka regionalnego mogłoby to zmienić.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here